W butikowym studiu treningowym KNOX w warszawskiej Fabryce Norblina światło nie jest tłem dla treningu, lecz jego integralną częścią. Metoda Run & Lift, na której oparto koncept, łączy intensywny wysiłek fizyczny z rytmem muzyki, instrukcjami trenera oraz światłem dopasowanym do etapu treningu. Z tego względu projekt oświetlenia rozwijano równolegle z koncepcją architektoniczną, już od jej najwcześniejszego etapu.
Za projekt przestrzeni studia odpowiada architekt Łukasz Kałasa. Projekt oświetlenia opracował Wojtek Mantur, projektant oświetlenia Internity Home, ściśle współpracując z architektem od pierwszych koncepcji przestrzeni.
Scenariusz światła
Punktem wyjścia dla projektanta oświetlenia była metoda treningu, w której światło odgrywa istotną rolę funkcjonalną. Te wymagania przełożono na konkretne rozwiązania projektowe i zamiast stałego układu oświetlenia, powstały sceny świetlne odpowiadające kolejnym etapom wysiłku fizycznego. Podczas rozgrzewki sala pozostaje równomiernie oświetlona. Działa białe światło w części centralnej oraz oświetlenie umieszczone za lustrami. Uczestnicy przygotowują swoje stanowiska i sprzęt. Wraz z rozpoczęciem głównej części treningu przestrzeń zaczyna się zmieniać: białe światło stopniowo wygasa, a w poszczególnych strefach narasta intensywna czerwień. Zmiana odbywa się płynnie, bez wyraźnej granicy pomiędzy kolejnymi scenami. Ostatnia faza odwraca tę sekwencję. Podczas etapu cool down czerwone światło stopniowo traci intensywność, a zza luster pojawia się chłodniejsze oświetlenie. Charakter przestrzeni zmienia się ponownie, tym razem wraz ze spadkiem intensywności wysiłku. Projekt światła powstał w odniesieniu do przebiegu i intensywności treningu. Poszczególne sceny są konsekwencją tego scenariusza i pozwalają wzmacniać lub wyciszać percepcję wysiłku wraz z jego natężeniem.
Immersja w praktyce
Znaczenie scen świetlnych staje się czytelne w szerszym kontekście projektowania sensorycznego. Podczas treningu uczestnik odbiera przestrzeń jednocześnie poprzez ruch, muzykę, głos prowadzącego i zmieniające się światło. Poszczególne bodźce działają równolegle i są podporządkowane temu samemu scenariuszowi. W tym przypadku sensoryczność nie służy wyłącznie budowaniu atmosfery. Zmiana światła, rytm muzyki, głos trenera i wysiłek fizyczny składają się na jeden, spójny scenariusz doświadczenia, którego intensywność rośnie i opada wraz z przebiegiem treningu. Rolą projektanta oświetlenia było nie tylko dobranie opraw i określenie ich rozmieszczenia, lecz przede wszystkim zdefiniowanie momentu, kolejności i sposobu, w jaki światło zmienia się w czasie. Rozwiązania te prezentowano inwestorowi i architektowi w formie scenariuszy świetlnych, jeszcze przed rozpoczęciem realizacji. Do sterowania wykorzystano system Casambi, który umożliwia niezależne zarządzanie poszczególnymi sekcjami oświetlenia. Projektant Wojtek Mantur zaprogramował płynne przejścia pomiędzy scenami, bez gwałtownego włączania i wyłączania kolejnych grup opraw. Sposób działania światła odwołuje się do rozwiązań znanych z teatru, klubu czy koncertu, gdzie oświetlenie rozwija się wraz z przebiegiem wydarzenia. W przestrzeni treningowej podobny mechanizm pozwolił powiązać kolejne sceny z rosnącą, a następnie opadającą intensywnością zajęć.
Oprawy SternLight bazą rozwiązania
Projekt został oparty na oprawach SternLight od Internity Home. Za ich zastosowaniem przemawiały parametry świetlne, możliwość customizacji, pięcioletnia gwarancja oraz dostępność produktu. Ostatni czynnik miał w tym przypadku szczególne znaczenie. Czas przeznaczony na realizację był ograniczony, a komplet rozwiązań oświetleniowych dostarczono w około dwa tygodnie. Możliwość dostosowania opraw okazała się istotna również z punktu widzenia jednego z głównych założeń projektu - uzyskania intensywnego czerwonego światła podczas zasadniczej części treningu. Wojtek Mantur zaproponował wykorzystanie profesjonalnych filtrów fotograficznych w połączeniu z oprawami wpuszczanymi SternLight o temperaturze barwowej 3000 K. Odpowiedni wariant filtra wybrano podczas prób przeprowadzonych na obiekcie. Rozwiązanie wykorzystuje konstrukcję samej oprawy. Przygotowany filtr umieszczono bezpośrednio na soczewce i zamocowano pod pierścieniem. Prosta modyfikacja pozwoliła wykorzystać standardową oprawę SternLight do uzyskania światła odpowiadającego indywidualnym założeniom projektu. Ten detal dobrze pokazuje relację między produktem a wiedzą projektanta. Oprawa stanowi bazę, natomiast sposób jej wykorzystania wynika z konkretnej funkcji i scenariusza przestrzeni. Standardowe rozwiązanie może dzięki temu zostać dostosowane do wymagań, których nie da się sprowadzić wyłącznie do wyboru modelu z katalogu.
Od symulacji do realizacji
Rozwiązania zastosowane na obiekcie zostały poprzedzone szczegółową symulacją oświetlenia w środowisku 3ds Max. Wykorzystano w niej pliki fotometryczne wybranych opraw oraz parametry zastosowanych filtrów. Pozwoliło to jeszcze przed montażem przeanalizować rozkład i natężenie światła w przestrzeni oraz zweryfikować sposób pracy opraw w poszczególnych strefach. Symulacja stała się roboczym narzędziem projektowym, łączącym koncepcję scen świetlnych z rozwiązaniem możliwym do wykonania na obiekcie. Przy ograniczonym czasie realizacji symulacja miała także praktyczne znaczenie organizacyjne: kluczowe decyzje dotyczące oświetlenia można było zweryfikować przed rozpoczęciem prac instalacyjnych, a nie dopiero po zamontowaniu opraw.
Projektant oświetlenia jako partner architekta
Realizacja studia treningowego KNOX pokazuje znaczenie momentu, w którym projektant oświetlenia zostaje włączony do procesu. W tym przypadku współpraca Wojtka Mantura z Łukaszem Kałasą rozpoczęła się na wczesnym etapie, ponieważ światło należało do podstawowych elementów koncepcji treningowej. Pozwoliło to rozwijać projekt wnętrza i projekt oświetlenia równolegle. Decyzje dotyczące światła można było odnosić bezpośrednio do układu przestrzeni, sposobu jej użytkowania i założeń architektonicznych, a następnie weryfikować podczas symulacji i realizacji. Zakres pracy po stronie projektanta oświetlenia Internity Home obejmował projekt, wykonanie symulacji, dobór rozwiązań SternLight, opracowanie sposobu uzyskania czerwonego światła oraz dostawę produktów. Wojtek Mantur uczestniczył również w koordynacji prac instalacyjnych i regularnie pojawiał się na obiekcie na etapie wykonawczym. W takim modelu projektant oświetlenia Internity Home funkcjonuje jako partner architekta - od koncepcji i doboru rozwiązania po jego wdrożenie na obiekcie. Tego rodzaju wsparcie pozwala zachować spójność pomiędzy założeniami architektonicznymi, możliwościami produktu i finalnym sposobem działania światła, obejmując jednocześnie stronę techniczną i logistyczną projektu oświetlenia, czyli obszar, który wymaga odrębnej, specjalistycznej wiedzy.
